« حرز » به معناى حفظ است ، و « ماتحرزون به » يعنى چيزى كه به وسيله آن حفظ مىكنيد خود را . معناى جمله چنين است : در همين دنيا از دنيا توشه برداريد ; اين اعمال صالحى كه انجام مىدهيد ، اين خيرات و صدقاتى كه مىدهيد ، و اين دستگيريهايى كه از ديگران داريد ، همه زاد و توشه اى است كه از اين دنيا برمى داريد . اين دنيا وسيله جمع آورى زاد و توشه آخرت است ، و در حديث از حضرت آمده است : « انّ اليوم عمل و لا حساب ، و غداً حساب و لا عمل » ( 1 ) امروز عمل است نه حساب ، و فردا حساب است نه عمل . مقصود اين است كه دنيا جاى جمع آورى زاد و توشه آخرت است . « ما تحرزون به انفسكم غداً » زاد و توشه اى را برداريد كه فرداى قيامت شما را از عذاب خدا مصون و محفوظ بدارد . طبيعى است اعمالى انسان را در قيامت نجات مىدهد كه مورد رضاى خدا باشد . در آيه شريفه آمده است : ( انّما يتقبّل الله من المتّقين ) ( 2 ) اعمال نيك از انسانهاى متّقى و خويشتن دار مورد قبول پروردگار است ; زيارت مشهد وقتى مورد قبول درگاه خداوند است كه نمازهاى روزانه و اعمال واجب ديگر ترك نشود و . . . « فَاتَّقَى عَبْدٌ رَبَّهُ ، نَصَحَ نَفْسَهُ ، وَقَدَّمَ تَوْبَتَهُ ، وَغَلَبَ شَهْوَتَهُ » ( بايد از خدا بترسد ، خيرخواه خود باشد ، و توبه و بازگشت كند ، و بر شهوتش مسلّط شود . ) « اتّقى » فعل ماضى و به معناى امر است ، اخبار در مقام انشاء است ; و همين طور جمله هاى ديگر همه معناى امرى دارند . بايد گفت توبه « استغفر الله » گفتن تنها نيست ، توبه واقعى آن است كه جبران گذشته هاى خود را بكنيم ، اگر در بين گناهان حق النّاسى ضايع شده بايد آن را

--> 1 - نهج البلاغه عبده ، خطبه 42 2 - سوره مائده ، آيه 27